‘ग्रिनल्याण्डमाथि अमेरिकाको स्वामित्व हुनुपर्छ, अन्यथा सैन्य बल प्रयोग गर्न सकिन्छ’: राष्ट्रपति ट्रम्प

सहयात्रा टिभी

काठमाडौं । पुस २६, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले रसिया र चीनको बढ्दो प्रभावलाई रोक्न अमेरिकाले ग्रिनल्याण्डमाथि ‘पूर्ण स्वामित्व’ जमाउनुपर्ने बताएका छन्।

शुक्रबार बीबीसीका संवाददातासँग कुरा गर्दै ट्रम्पले भने, “देशहरूसँग स्वामित्व हुनुपर्छ र तपाईं स्वामित्वको रक्षा गर्नुहुन्छ, भाडा (लीज) को होइन। हामीले ग्रिनल्याण्डको रक्षा गर्नुपर्नेछ।” उनले अगाडि थपे, अमेरिकाले यो कार्य कि त ‘सहज तरिका’ ले गर्नेछ वा ‘कठिन तरिका’ (सैन्य बल) अपनाउनेछ।

ह्वाइट हाउसले हालै मात्र डेनमार्कको यो अर्ध-स्वायत्त क्षेत्र खरिद गर्ने विषयमा प्रशासनले विचार गरिरहेको बताएको थियो। तर, आवश्यक परेमा सैन्य बल प्रयोग गरेर यसलाई कब्जा गर्ने विकल्पलाई समेत प्रशासनले नकार्न नसकिने जनाएको छ।

डेनमार्क र ग्रिनल्याण्डको प्रतिक्रिया
डेनमार्क र ग्रिनल्याण्ड सरकारले यो क्षेत्र ‘बिक्रीका लागि नभएको’ स्पष्ट पारेका छन्। डेनमार्कले चेतावनी दिँदै भनेको छ कि अमेरिकाले कुनै पनि प्रकारको सैन्य कदम चालेमा त्यसले ट्रान्स-एटलान्टिक रक्षा गठबन्धन (नेटो) को अन्त्य गर्नेछ।

विश्वको सबैभन्दा कम जनघनत्व भएको क्षेत्र भए तापनि उत्तर अमेरिका र आर्कटिकको बीचमा रहेको ग्रिनल्याण्ड रणनीतिक रूपमा अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण मानिन्छ। मिसाइल आक्रमणको पूर्वसूचना दिने प्रणाली र समुद्री जहाजहरूको निगरानीका लागि यो क्षेत्र उपयुक्त स्थानमा छ।

राष्ट्रपति ट्रम्पले कुनै ठोस प्रमाण बिना नै ग्रिनल्याण्डका वरिपरि “रसिया र चीनका जहाजहरू जताततै भरिएका” दाबी गर्दै यसलाई अमेरिकी राष्ट्रिय सुरक्षाका लागि अत्यावश्यक बताएका छन्।

पुरानो सम्झौता र नयाँ दाबी
दोस्रो विश्वयुद्धदेखि नै ग्रिनल्याण्डको उत्तर-पश्चिमी भेगमा रहेको पिटुफिक सैन्य आधारमा १०० भन्दा बढी अमेरिकी सैनिकहरू स्थायी रूपमा तैनाथ छन्। डेनमार्कसँगको मौजुदा सम्झौता अनुसार अमेरिकाले त्यहाँ चाहेजति सैनिक पठाउन पाउने अधिकार छ।

तर, ट्रम्पले लीज सम्झौता पर्याप्त नभएको बताएका छन्। उनले भने, “देशहरूले ९ वर्ष वा १०० वर्षको सम्झौता गरेर मात्र हुँदैन, उनीहरूसँग स्वामित्व हुनुपर्छ। म रसिया र चीनका मानिसहरूलाई माया गर्छु, तर म उनीहरूलाई ग्रिनल्याण्डमा छिमेकीको रूपमा चाहन्न।”

अन्तर्राष्ट्रिय समर्थन र चिन्ता
डेनमार्कका नेटो सहयोगीहरू—क्यानडा र प्रमुख युरोपेली राष्ट्रहरूले यसै साता डेनमार्कको समर्थन गर्दै ग्रिनल्याण्डको भविष्यबारे निर्णय गर्ने अधिकार केवल डेनमार्क र ग्रिनल्याण्डसँग मात्र भएको बताएका छन्। उनीहरूले संयुक्त राष्ट्रसंघको बडापत्र, सार्वभौमसत्ता र भौगोलिक अखण्डताको सम्मान गर्न अमेरिकालाई आग्रह गरेका छन्।

शनिबार भेनेजुएलाका राष्ट्रपति निकोलस मादुरोलाई सत्ताच्युत गर्न ट्रम्पले सैन्य बल प्रयोग गरेपछि ग्रिनल्याण्डलाई लिएर विश्व समुदायमा थप चिन्ता बढेको छ।

प्राकृतिक स्रोत र जलवायु परिवर्तन
जलवायु परिवर्तनका कारण हिउँ पग्लिँदै जाँदा ग्रिनल्याण्डमा रहेका दुर्लभ खनिज तत्व, युरेनियम, फलाम र ठूलो मात्रामा हुन सक्ने तेल तथा ग्यास भण्डारमा विश्वको चासो बढेको छ।

यसैबीच, ग्रिनल्याण्डका राजनीतिक दलहरूले एक संयुक्त विज्ञप्ति जारी गर्दै अमेरिकालाई आफ्नो देशको अपमान नगर्न चेतावनी दिएका छन्। उनीहरूले भनेका छन्, “हामी न त अमेरिकी बन्न चाहन्छौं, न त डेनिस नै; हामी ग्रिनल्याण्डवासी नै रहन चाहन्छौं। हाम्रो भविष्यको निर्णय हामी आफैं गर्नेछौं।”

अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले आगामी साता डेनमार्कसँग यस विषयमा वार्ता गर्ने कार्यक्रम रहेको छ।