५० वर्षपछि चन्द्रमामा मानिस पठाउने तयारी : नासाको विशाल रकेट लन्ज प्याडमा पुर्याइयो
सहयात्रा टिभी
काठमाडौं । माघ ४, ५० वर्षभन्दा लामो अन्तरालपछि चन्द्रमामा पहिलो पटक मानव मिसन पठाउने अन्तिम तयारी स्वरूप अमेरिकी अन्तरिक्ष एजेन्सी (नासा) को विशाल रकेटलाई फ्लोरिडास्थित प्रक्षेपण प्याडमा सारिएको छ।
झन्डै १२ घण्टाको समय लगाएर ९८ मिटर अग्लो ‘स्पेस लन्च सिस्टम’ (एसएलएस) लाई ‘भेहिकल एसेम्बली बिल्डिङ’ बाट ४ माइल (६.५ किलोमिटर) को दूरी पार गराई प्रक्षेपण प्याड ‘३९-बी’ मा पुर्याइएको हो। यस विशाल रकेटलाई ‘क्रलर-ट्रान्सपोर्टर’ भनिने एउटा भीमकाय मेसिनले १.३ किलोमिटर प्रतिघण्टाको अत्यन्तै सुस्त गतिमा बोकेर लगेको थियो।
आर्टेमिस-२ मिसनको तयारी
अब प्रक्षेपण प्याडमा रकेटको अन्तिम परीक्षण र ‘ड्रेस रिहर्सल’ गरिनेछ। सबै प्रक्रिया सफल भएपछि ‘आर्टेमिस-२’ मिसनका लागि प्रस्थान अनुमति दिइनेछ। १० दिन लामो यस ऐतिहासिक मिसनमा चार अन्तरिक्ष यात्रीहरूले चन्द्रमाको वरिपरि यात्रा गर्नेछन्।
नासाका अनुसार रकेट प्रक्षेपणको प्रारम्भिक मिति आगामी फेब्रुअरी ६ लाई तय गरिएको छ। तर, प्राविधिक कारणले ढिलाइ भएमा फेब्रुअरीको अन्त्य, मार्च वा अप्रिलमा पनि प्रक्षेपणका लागि अन्य समय (लन्च विन्डो) उपलब्ध हुनेछन्।
को-को जाँदैछन् चन्द्रमामा ?
यस मिसनमा नासाका अन्तरिक्ष यात्रीहरू रिड वाइजम्यान, भिक्टर ग्लोभर, क्रिस्टिना कोच र क्यानेडियन अन्तरिक्ष यात्री जेरेमी ह्यान्सन सहभागी छन्। रकेट सार्ने क्रममा यी चारैजना अन्तरिक्ष यात्रीहरू केनेडी स्पेस सेन्टरमा उपस्थित थिए।
अन्तरिक्ष यात्री क्रिस्टिना कोचले रकेट देख्दाको अनुभव सुनाउँदै भनिन्, “हामी यो मिसनका लागि पूर्ण रूपमा तयार छौँ। हामीले जेका लागि प्रशिक्षण लिएका थियौँ, त्यो पूरा गर्न पाउँदा उत्साहित छौँ।”
सन् १९७२ को ‘अपोलो १७’ मिसनपछि यो चन्द्रमातर्फको पहिलो मानव मिसन हुनेछ। आर्टेमिस-२ ले चन्द्रमाको सतहमा अवतरण भने गर्ने छैन, बरु यसले भविष्यमा गरिने ‘आर्टेमिस-३’ मिसन (जसले मानिसलाई चन्द्रमामा उतार्नेछ) को लागि आधार तयार गर्नेछ। आर्टेमिस-३ सन् २०२७ वा २०२८ भन्दा अघि हुने सम्भावना छैन।
मिसनको स्वरूप
अन्तरिक्ष यात्रीहरूले सुरुका दुई दिन पृथ्वीको कक्षमा बिताउनेछन्। त्यसपछि उनीहरू चन्द्रमाको अर्को भागसम्म पुग्नेछन्। त्यहाँ उनीहरूले चन्द्रमाको भूगोलको अध्ययन गर्ने र तस्विरहरू खिच्नेछन्, जसले भविष्यमा चन्द्रमाको दक्षिणी ध्रुवमा अवतरण गर्न मद्दत पुग्नेछ।
अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य र सुरक्षा
यस मिसनमा प्रयोग हुने ‘ओरियन’ अन्तरिक्ष यानको महत्त्वपूर्ण भाग ‘युरोपियन सर्भिस मोड्युल’ युरोपेली अन्तरिक्ष एजेन्सी (ईएसए) र एयरबसले जर्मनीमा निर्माण गरेका हुन्। यसले यानलाई ऊर्जा, अक्सिजन र पानी उपलब्ध गराउनेछ।
मिसनमा केही वर्ष ढिलाइ भए पनि नासाले सुरक्षामा कुनै सम्झौता नगर्ने बताएको छ। आर्टेमिस मिसन व्यवस्थापन टोलीका अध्यक्ष जोन हनिकटले भने, “अन्तरिक्ष यात्रीहरूको सुरक्षित फिर्ती नै मेरो पहिलो प्राथमिकता हो। हामी पूर्ण रूपमा तयार भएपछि मात्र प्रक्षेपण गर्नेछौँ।”