अमेरिकामा आज मध्यावधि निर्वाचन : ट्रम्पको आगामी राजनीति निर्धारण गर्ने ‘अग्निपरीक्षा’

सहयात्रा टिभी

काठमाडौं । कात्तिक १७, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको दोस्रो कार्यकालको दुई वर्ष पूरा हुन लाग्दा मंगलबार अमेरिकामा महत्वपूर्ण मध्यावधि निर्वाचन (मिडटर्म इलेक्सन) हुँदैछ। बढ्दो महँगी, विवादास्पद नीतिगत निर्णय र खस्किँदो व्यक्तिगत लोकप्रियताबीच हुन गइरहेको यस निर्वाचनलाई राष्ट्रपति ट्रम्पको कार्यसम्पादनमाथिको जनमतसंग्रहका रूपमा हेरिएको छ।

यस निर्वाचनले राष्ट्रपतिको पदावधि समाप्त नगरे पनि बाँकी दुई वर्षे कार्यकाल सहज हुने कि कानुनी तथा नीतिगत अवरोधले घेरिने भन्ने कुराको निर्धारण गर्नेछ।

मध्यावधि निर्वाचनमार्फत अमेरिकी मतदाताले संघीय संसद् (कंग्रेस) को तल्लो सदन—प्रतिनिधिसभाका सबै ४३५ सिट र माथिल्लो सदन—सिनेटका १०० मध्ये ३५ सिटका लागि नयाँ जनप्रतिनिधि चयन गर्दैछन्। यसका साथै विभिन्न राज्यहरूमा गभर्नर पदका लागि पनि मतदान भइरहेको छ।

सन् २०२४ को राष्ट्रपतीय निर्वाचन जितेर ह्वाइट हाउस फर्किएपछि ट्रम्पका लागि यो पहिलो राष्ट्रिय राजनीतिक परीक्षा हो भने पराजित डेमोक्र्याटिक पार्टीका लागि संसद्मा पुनः नियन्त्रण कायम गर्ने महत्वपूर्ण अवसर बनेको छ।

निर्वाचनअघि संसद्का दुवै सदनमा रिपब्लिकन पार्टीको पकड रहेको छ:
प्रतिनिधिसभा : रिपब्लिकन– २१८ सिट, डेमोक्य्राट – २१४ सिट (२ सिट रिक्त)
सिनेट : रिपब्लिकन– ५३ सिट, डेमोक्य्राट (सम्बद्ध स्वतन्त्रसहित)– ४७ सिट

दुवै सदनमा बहुमत भएकै कारण ट्रम्प प्रशासनले आफ्ना नीति, बजेट र प्रमुख नियुक्तिहरूलाई सहजै अगाडि बढाउँदै आएको छ। तर, कडा प्रतिस्पर्धाबीच यो शक्ति सन्तुलन उल्टिने जोखिम पनि उत्तिकै छ।

निर्वाचनपूर्व सार्वजनिक रोयटर्स/इप्सोसको सर्वेक्षणले राष्ट्रपति ट्रम्पको लोकप्रियता निकै खस्किएर कार्यसम्पादन अनुमोदन दर (एप्रुभल रेटिङ) करिब ३२ प्रतिशतमा झरेको देखाएको थियो।

त्यस्तै, नोभेम्बर २ मा सार्वजनिक रोयटर्सको अर्को प्रतिवेदनअनुसार कंग्रेसको रोजाइमा मतदाताहरूले डेमोक्र्याटलाई प्राथमिकता दिएका छन्। जसमा डेमोक्र्याटको पक्षमा ४६ प्रतिशत र रिपब्लिकनको पक्षमा ३८ प्रतिशत जनमत देखिएको थियो। यद्यपि, निर्वाचन क्षेत्रको भूगोल, स्थानीय उम्मेदवारको प्रभाव र अन्तिम मतदाता उपस्थितिले सर्वेक्षणभन्दा फरक नतिजा दिन सक्ने आकलन पनि गरिएको छ।

प्रतिनिधिसभामा डेमोक्य्राटको सम्भावना बलियो देखिए पनि सिनेटमा बहुमत पुर्‍याउन उनीहरूका लागि चुनौतीपूर्ण मानिएको छ। विश्लेषकहरूका अनुसार अलास्का, मिशिगन, आयोवा, कन्सास, मेन, ओहायो र टेक्ससजस्ता राज्यहरूको चुनावी नतिजाले सिनेटको नियन्त्रण कसको हातमा जाने भन्ने तय गर्नेछ।

सिनेटको बहुमत ट्रम्पका लागि मन्त्रिपरिषद्का सदस्य, राजदूत, संघीय न्यायाधीश र सर्वोच्च अदालतका न्यायाधीशहरूको अनुमोदनका लागि अनिवार्य हुन्छ।

परिणामले ट्रम्प प्रशासनमा पार्न सक्ने असर
यदि डेमोक्य्राटिक पार्टीले प्रतिनिधिसभा वा दुवै सदनमा बहुमत ल्याएमा अमेरिकी राजनीतिमा निम्न परिवर्तनहरू आउन सक्छन्:
१. संसदीय छानबिन र अनुसन्धान : संसदीय समितिहरूको नेतृत्व विपक्षी डेमोक्र्याटको हातमा जानेछ। यसले आप्रवासन नीति, सरकारी खर्च, ट्रम्प प्रशासनका विवादास्पद निर्णय र इरान युद्धसम्बन्धी नीतिमाथि कडा संसदीय अनुसन्धानको बाटो खोल्नेछ। महाभियोगको बहससमेत फेरि सतहमा आउन सक्छ।
२. बजेट र कानुन निर्माणमा अवरोध : विपक्षीको नियन्त्रण भएमा ट्रम्पका नीतिगत प्रस्ताव र बजेट पारित गर्न गम्भीर टकराव उत्पन्न भई सरकारी कामकाज नै ठप्प (गभर्नमेन्ट सटडाउन) हुने जोखिम रहन्छ।
३. कार्यकारी अधिकारको सहारा : संसद् गुमे पनि ट्रम्पसँग विधेयक रोक्न सक्ने भिटो अधिकार र राष्ट्रपतिको कार्यकारी आदेशमार्फत नीति लागू गर्ने अधिकार सुरक्षित रहनेछ। ह्वाइट हाउसले संसद् विपक्षीको हातमा गए पनि कार्यकारी अधिकार प्रयोग गरेर नीति अघि बढाउने पूर्वतयारी गरिसकेको छ।

यस मध्यावधि निर्वाचनको नतिजाले अमेरिकाको घरेलु राजनीतिका अलावा युक्रेन युद्ध, इरानसँगको द्वन्द्व, विश्वव्यापी व्यापार शुल्क (ट्यारिफ), आप्रवासन नियन्त्रण र अन्तर्राष्ट्रिय अर्थतन्त्रलाई समेत प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने देखिन्छ।