प्रमुख देशहरूले आपत्कालीन भण्डार रिलिज गर्दा पनि तेलको मूल्यमा वृद्धि

सहयात्रा टिभी

काठमाडौं । फागुन २८, इरान युद्धको प्रभावलाई कम गर्ने प्रयासस्वरूप प्रमुख देशहरूले आफ्नो आपत्कालीन भण्डारबाट कीर्तिमानी मात्रामा तेल बजारमा पठाउन (रिलिज गर्न) सहमत भए तापनि बिहीबार तेलको मूल्यमा वृद्धि जारी रह्यो।

अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सी (आईईए) का सबै ३२ सदस्य राष्ट्रहरूले आपूर्ति अभावको चिन्तालाई सम्बोधन गर्न ४० करोड ब्यारेल तेल बजारमा पठाउने घोषणा गरे पनि एसियाली व्यापारमा ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य करिब ९ प्रतिशतले बढेर प्रति ब्यारेल १०० डलर ($७४.७९) नाघेको छ।

ऊर्जा ढुवानीको प्रमुख जलमार्ग ‘स्ट्रेट अफ हर्मुज’मा जहाजहरूमाथि आफ्नो आक्रमण तीव्र पारेसँगै इरानले बुधबार तेलको मूल्य प्रति ब्यारेल २०० डलर पुग्न सक्ने चेतावनी दिएको छ।

इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कर्प्स (आईआरजीसी) का एक प्रवक्ताले अमेरिका, इजरायल वा उनीहरूका सहयोगीहरूसँग जोडिएका कुनै पनि जहाजलाई लक्षित गरिने बताएका छन्। “तपाईंहरूले कृत्रिम रूपमा तेलको मूल्य घटाउन सक्नुहुने छैन। तेलको मूल्य प्रति ब्यारेल २०० डलर पुग्ने अपेक्षा गर्नुहोस्,” ती प्रवक्ताले भने, “तेलको मूल्य क्षेत्रीय सुरक्षामा निर्भर गर्दछ, र यस क्षेत्रमा तपाईंहरू नै असुरक्षाको मुख्य स्रोत हुनुहुन्छ।”

यो साँघुरो जलमार्ग विश्व अर्थतन्त्रका लागि अत्यन्त महत्त्वपूर्ण छ किनभने विश्वको लगभग २० प्रतिशत ऊर्जा आपूर्ति सामान्यतया यही मार्गबाट हुने गर्दछ। विश्वव्यापी ऊर्जा उत्पादन र खपतमा करिब दुई तिहाइ हिस्सा आईईए सदस्य राष्ट्रहरूको रहेको छ।

अहिलेको आपत्कालीन तेल भण्डारको निष्कासन सन् २०२२ मा रुसले युक्रेनमाथि आक्रमण गरेपछि आईईएले रिलिज गरेको अघिल्लो कीर्तिमानभन्दा दोब्बर बढी हो।

आईईएको यो निर्णय “ऐतिहासिक रूपमा महत्त्वपूर्ण” भए पनि यो केवल एक “अस्थायी राहात” मात्र भएको सिङ्गापुर इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजीका मार्टिन माले बताए। आपूर्तिमा जोखिम रहुन्जेल तेलको मूल्य उच्च नै रहने र पछिल्लो मूल्यवृद्धिले व्यापारीहरू अझै पनि “लामो समयसम्म” अवरोधको अपेक्षा गरिरहेका छन् भन्ने सङ्केत गरेको उनले थपे।

फेब्रुअरी २८ मा अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि हवाई आक्रमण गरेयता विश्वव्यापी तेल बजार अत्यन्तै अस्थिर बनेको छ। यसै हप्ताको सुरुमा ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य करिब १२० डलर प्रति ब्यारेल पुगेको थियो, जसले गर्दा विश्वभर इन्धनको मूल्य बढेको छ।

अमेरिकन अटोमोबाइल एसोसिएसनका अनुसार, अमेरिकामा मङ्गलबार पेट्रोलको औसत मूल्य प्रति ग्यालन ३.५० डलरभन्दा माथि पुगेको छ। मध्यपूर्वको ऊर्जामा अत्यधिक निर्भर रहेका एसियाका धेरै देशहरू यसबाट विशेष रूपमा मारमा परेका छन्।

इन्धन भर्न मानिसहरू हतारिएपछि यस हप्ता फिलिपिन्स, थाइल्याण्ड र भियतनामका पेट्रोल पम्पहरूमा लामा लाइनहरू देखिएका थिए।

थाइल्याण्डका अधिकारीहरूले ऊर्जा संरक्षण गर्न अधिकांश सरकारी निकायका कर्मचारीहरूलाई घरबाटै काम गर्न (वर्क फ्रम होम) निर्देशन दिएका छन् भने अधिकारीहरूलाई अत्यावश्यक नभएका विदेश भ्रमण नगर्न निरुत्साहित गरिएको छ। त्यसैगरी, ऊर्जा खपत कम गर्न मद्दत पुगोस् भनेर फिलिपिन्सले पनि सरकारी निकायहरूमा हप्तामा चार-दिने कार्य दिन लागू गरेको छ।