बेलायतमै जातीय घृणाको निसानामा पूर्वगोर्खाहरू पर्न थाले
सहयात्रा टिभी
काठमाडौँ । असार ११, २०० वर्षदेखि बेलायतका लागि युद्ध लड्दै आएका गोर्खाहरूको इतिहास साहस, बलिदान र निष्ठाले भरिएको छ । पहिलो विश्वयुद्ध, दोस्रो विश्वयुद्ध, मलाया, फकल्यान्ड, इराकदेखि अफगानिस्तानसम्म गोर्खाहरूले बेलायतका लागि लडेको इतिहास छ ।
नेपाल र ब्रिटिस इस्ट इन्डिया कम्पनीबीचको युद्धका क्रममा अंग्रेजहरूले नेपाली सैनिकको असाधारण बहादुरी देखेपछि गोर्खा भर्ती सुरु भएको थियो । त्यसयता २०० वर्षभन्दा बढी समयदेखि नेपाली युवाहरू ब्रिटिस सेनामा भर्ती हुँदै आएका छन् ।
यस क्रममा सयौंले ज्यान गुमाए भने कतिपय अंगभंग भए । १३ पटक त गोर्खाहरूले बेलायतको सर्वोच्च सैनिक सम्मान ‘भिक्टोरिया क्रस’ नै जितेका छन् । पहिलो विश्वयुद्धमा कुलवीर थापाले फ्रान्सको लुस युद्धमोर्चामा भारी गोलाबारी बीचबाट घाइते सहयोद्धालाई बचाएका थिए । दोस्रो विश्वयुद्धमा लाछिमन गुरुङले दाहिने हात र एउटा आँखा गुमाएर पनि सत्रुलाई परास्त गरेका थिए ।
सन् २०१० मा दीपप्रसाद पुनले अफगानिस्तानको हेलमन्डमा दुई दर्जनभन्दा बढी तालिवान लडाकुविरुद्ध एक्लै लडेर आफ्नो पोस्ट जोगाएका थिए । त्यसका लागि उनले बेलायती सेनालाई प्रदान गरिने दोस्रो ठूलो अवार्ड ‘कन्स्पिक्युअस ग्यालन्ट्री क्रस’ पाए ।
तर, पछिल्लो समय यही समुदाय बेलायतमै जातीय घृणाको निसानामा पर्न थालेको छ । गत मंगलबार बेलायतको ह्याम्पसायरस्थित अल्डरसट पार्क म्युनिसिपल गार्डनमा दुई वृद्ध भूतपूर्व गोर्खा सैनिक र एक वृद्धामाथि जातीय घृणाप्रेरित आक्रमण भयो ।
आक्रमण र त्यसपछि गोर्खा समुदायको विरोधसँगै यस विषयले बुधबार बेलायती संसद्मा प्रवेश पाएको छ । अल्डरसटकी सांसद एलेक्स बेकरले संसदमा गोर्खाहरूमाथिको आक्रमणलाई ‘निकृष्ट’ भन्दै निन्दा गरेकी छिन् । उनले एकातिर ‘आर्म्ड फोर्सेज डे’ मनाएर सैनिकलाई सम्मान गरिरहँदा अर्कोतिर वृद्ध भूतपूर्व गोर्खाहरूलाई ‘घर फर्क’ भनिनु लज्जाजनक भएको बताइन् ।
बेकरले गोर्खाहरूले बेलायतका लागि दिएको योगदानको स्मरण गराउँदै लामो समयदेखि थाती रहेको गोर्खा पेन्सनको मुद्दा समाधान गर्न सरकारलाई आग्रह गरिन् ।
जवाफमा प्रधानमन्त्री किअर स्टार्मरले पूर्वगोर्खामाथिको आक्रमणलाई ‘अत्यन्तै लज्जाजनक’ भन्दै निन्दा गरेका छन् । ‘गोर्खाहरूले हाम्रो सुरक्षा बलमा असाधारण योगदान गरेका छन्,’ उनले संसद्मा भने, ‘हामी हाम्रा गोर्खाहरूको साथमा छौं ।’
सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक भिडियोमा एक पुरुषले नेपाली समुदायका सदस्यहरूसँग आक्रामक व्यवहार गरेका थिए । ती व्यक्तिले नेपाली वृद्धाहरूलाई ‘कहाँबाट आएको ?’ भनेर सोधेका थिए । त्यसपछि उनले ‘आफ्नो देश फर्क’ भन्दै दुर्व्यवहार गरेका थिए ।
आक्रमणमा पर्नेमा १६ वर्षसम्म गोर्खा सैनिकका रूपमा सेवा गरेका र फकल्यान्ड युद्धमा लडेका ७७ वर्षीय दावा जे शेर्पा र ब्रुनाई, मलेसिया, हङकङ र बेलायतमा सेवा गरेका ८२ वर्षीय खड्कबहादुर पुनसमेत छन् । स्थानीय नेपाली युवाहरूले चासो राखेपछि ती व्यक्ति अझ हिंस्रक बन्दै अन्य महिलाहरूलाई पनि आक्रमण गरेका थिए ।
तर, यो घटना केवल एउटा पार्कमा भएको झगडा मात्र होइन, यसले बेलायतमा बढ्दो आप्रवासनविरोधी भावना र जातीय ध्रुवीकरणलाई उजागर गरेको छ । आर्थिक संकट, महँगी, बेरोजगारी र ब्रेक्जिटपछिको राजनीतिबीच आप्रवासी समुदायमाथि दोष थोपर्ने प्रवृत्ति बढ्दै गएको छ ।
मुस्लिम, अफ्रिकी र दक्षिण एसियाली समुदायपछि अब नेपाली समुदाय पनि त्यसको मारमा पर्न थालेका छन् । बेलायतका लागि युद्ध लडेका गोर्खाहरूका लागि यो झन् पीडादायक छ ।
प्रधानमन्त्री स्टार्मरको अभिव्यक्ति र संसद्मा देखिएको समर्थनले गोर्खा समुदायप्रति ऐक्यबद्धताको सन्देश दिएको छ । तर भूतपूर्व गोर्खाहरूका लागि वास्तविक सम्मान केवल शब्दमा होइन, समान व्यवहार, सुरक्षा र न्यायमा देखिनुपर्ने बताउँछन् गोर्खा अभियन्ता कृष्णबहादुर राई ।
सन् १९९७ अघि अवकाश पाएका गोर्खाहरू अझै समान पेन्सन र अधिकारबाट बञ्चित छन् । यसबारे दशकौंदेखि वार्ता भए पनि समाधान निस्किएको छैन ।
यसबारे प्रधानमन्त्री स्टार्मरले बेलायत सरकारका मन्त्रीहरूले भूतपूर्व गोर्खा र नेपाल सरकारसँग बैठक बसेर रचनात्मक छलफल गरेको र यो प्रयास निरन्तर जारी रहने बताएका छन् ।