Category: समाज दर्पण

‘समाज दर्पण’ लाई हामीले समाजको ऐना बनाउने प्रयास गरेका छौं । समाजमा हुने सबै खालका घटना र गतिविधि एवं सामाजिक कार्यमा तल्लिन व्यक्तित्वहरुलाई हामी यहाँ स्थान दिन्छौ । (भिडियो सहित)

  • द्वन्द्वकालका बलात्कृतहरुको प्रश्न – ‘खै न्याय ?’

    द्वन्द्वकालका बलात्कृतहरुको प्रश्न – ‘खै न्याय ?’

    काठमाण्डौं । पुष–१३, ‘मेरो दुवै आँखामा पट्टी बाँँधिएको थियो । बन्दूकको नालले हान्दै लतार्दै लतार्दै जङ्गलतिर लगे । मलाई होश आउँदा शरीरमा कुनै कपडा थिएन । शरीरभरि दाँतले टोकेका घाउ थिए । योनीबाट रगत बगिरहेको थियो ।’

    दश वर्ष लम्बिएको सशस्त्र द्वन्द्वमा १२ वर्षकै कलिलो उमेरमा बलात्कारमा परेकी एक महिलाले आफूले भोगेको पीडालाई यसरी सम्झिन् । ‘सुनसान जङ्गल, रगतले डुबेको निर्वस्त्र शरीर, छाती, कम्मर, तल्लो पेट दुखिरहेको थियो, म न उठ्न सक्थें, न बस्न सक्थें,’ उनले भक्कानिदै सुनाइन् – ‘कसैको सहयोग माग्न चिच्याऔं भनेर प्रयास गरें तर, मुखबाट आवाज निस्केन ।’

    बाटोमा हिँडिरहेका बेला नेपाली सेनाका दुई जवान आएर च्याप्प पाखुरा समातेकोे उनलाई याद छ । स्वीटरको गोजीबाट रुमाल निकालेर आँशु पुछ्दै उनले भनिन् – ‘बन्दूकको नाल छातीमा टाँसेर ‘कसैलाई भनिस् भने मारिदिन्छु’ भन्दै दुवैले पालैपालो बलात्कार गरे ।’

    बाँच्न त उनी बाँचेकी छिन् तर, बाबुआमाको ममतामा खेल्ने र पढ्ने उमेरमै उनको सपना चकनाचुर भयो । आफ्ना पीडा सुनाउँदा उनी धेरै पटक बोल्नै नसकेर भक्कानिन् । निकै बेरको मौनतापछि सम्हालिँदै उनले आक्रोशपूर्ण स्वरमा भनिन् – ‘म अबोध बालिकाको के दोष थियो ? मैले के गल्ती गरेको थिएँ र मैले कलिलो उमेरमै अकल्पनीय यातना भोग्नुप¥यो रु कहाँ छ सरकार १ अहिलेसम्म उसले बलात्कार पीडितको पीडा महसुस गरेन ।’

    उनको बालक कालमै पाठेघर खसिसकेको छ । तर अहिलेसम्म घटनाका बारेमा कसैलाई भनेकी छैनन् । उनलाई घरपरिवार र समाजको डर छ ।

    ‘समाजले त्यो बालिकामाथि यत्रो बज्रपात भयो भनेर माया, दयाको दृष्टिले हेर्दैन, सोच्दैन, उल्टै घृणा गरेर घरबाट निकाल्छ,’ उनले भनिन् । यस्तै पीडा भोगेका धेरैलाई समाजले छिःछिः र दूरदूर गर्ने गरेको उनले देखेकी छन् ।

    त्यसैले जति पीडा भए पनि उनी अहिलेसम्म आफ्नो पीडा कसैलाई सुनाउने साहस गरेकी छैनन् । उनको सरकारसँग ठूलो माग केही छैन । स्वास्थ्य उपचारका लागि खर्च दिए पुग्छ भन्छिन् ।

    सशस्त्र द्वन्द्वको सययमा बलात्कारको पीडा भोग्ने उनी एक्ली होइनन् । यस्ता धेरै अबोध बालिकाले बलात्कारजस्तो जघन्य अपराध सहनुपर्‍र्या । द्वन्द्वकालका बलात्कृत महिलाको पीडा अकल्पनीय छन् । अर्की किशोरीको पीडा पनि त्यतिकै दर्दनाक छ । धारामा नुहाइरहेको अवस्थामा नेपाली सेनाको गस्ती आइपुग्यो ।

    हात समातेर जबर्जस्ती उनलाई लगे छाउनीमा । ‘पेटिकोट लगाएर नुहाइरहेकी थिएँ, आर्मी आएर आँखामा पट्टी बाँधेर जबर्जस्ती हात तानेर लगे,’ उनले भक्कानिदै भनिन् – ‘व्यारेकमा लगेर एउटा सानो कोठामा राखे । छ जना आर्मी थिए, पालैपालो बलात्कार गरे । एउटा पेटिकोटमा ३३ दिनसम्म मलाई त्यहीँ थुनेर राखे । हरेक दिन आएर बलात्कार गर्थे । म बोल्न, उठ्न सक्ने थिइनँ ।’ उनलाई खाना त्यहीँ ल्याएर जबर्जस्ती खुवाउँथे ।

    कसैलाई भनिस् भने मारिदिन्छु भनेर उनीहरुले बन�

  • कानूनमा स्थानीय सरकारका सुझाव समेट्न आग्रह

    कानूनमा स्थानीय सरकारका सुझाव समेट्न आग्रह

    काठमाण्डौं । स्थानीय सरकारका प्रतिनिधिले नयाँ सङ्घीय कानूनको तर्जुमा र मौजुदा कानूनको संशोधन कार्यमा सम्बद्ध सरोकारवालाको रायसुझावलाई पर्याप्तमात्रामा समेट्न आग्रह गरेका छन् ।

    आगामी फागुन २० गतेको समयसीमालाई मध्यनजर गर्दै नेपाल सरकारले मौजुदा सङ्घीय कानूनको संशोधन, खारेजी तथा नयाँ कानून तर्जुमा प्रक्रिया तीव्रगतिमा अघि बढाइरहेको सन्दर्भमा स्थानीय सरकारका प्रतिनिधिमूलक संस्थाले ध्यानाकर्षण भएको जनाएका हुन् ।

    जिल्ला समन्वय समिति महासङ्घ, नेपालका अध्यक्ष सीता सुन्दास, नेपाल नगरपालिका सङ्घका अध्यक्ष अशोक व्यञ्जु श्रेष्ठ र गाउँपालिका राष्ट्रिय महासङ्घ, नेपालका अध्यक्ष होमनारायण श्रेष्ठले विज्ञप्तिमार्फत सो आग्रह गरेका छन् ।

    “सङ्घीय संसद्को हिउँदे अधिवेशनमा छलफलका लागि ठूलो सङ्ख्यामा विधेयक दर्ता हुन लागेको र धेरैजसो कानूनको मस्यौदा गर्दा सरोकार पक्षसँग परामर्श नगरी सम्बद्ध मन्त्रालयका अधिकारीको तजविजमा मात्र तयार भएको बुझिएको छ”, विज्ञप्तिमा उल्लेख छ ।

    सङ्घले जारी गरिदिनुपर्ने सङ्घीय कानून र साझा अधिकार सूचीमा रहेका अधिकारको कार्यान्वयन गर्न बनाउने सङ्घीय कानून तर्जुमाका क्रममा तीनवटै तहका सरकारबीचको आपसी छलफल र संवादलाई प्राथमिकतामा राख्न उनीहरुको आग्रह छ ।

    स्थानीय सरकारका संवैधानिक अधिकार सुनिश्चित गर्न र तीनवटै तहका सरकारबीचको अन्तरसम्बन्ध र समन्वयको व्यवस्था थप प्रष्ट पार्ने गरी कानून तर्जुमा प्रक्रिया यथाशीघ्र अघि बढाउन सरकार र सङ्घीय संसद्को ध्यानाकर्षण गराइएको छ । रासस

  • अझै ४६ प्रतिशत प्रसूति स्वास्थ्य संस्था बाहिर

    अझै ४६ प्रतिशत प्रसूति स्वास्थ्य संस्था बाहिर

    रोल्पा । पुष–१३, भौगोलिक विकटता र जनचेतनाको अभावमा रोल्पामा अझै पनि ४६ प्रतिशत प्रसूति स्वास्थ्य संस्था बाहिर हुने गरेको छ । जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयको तथ्याङ्कअनुसार रोल्पामा संस्थागत प्रसूति दर ५४ प्रतिशत मात्र रहेको देखिएको छ ।

    जिल्लामा अझै ठूलो सङ्ख्यामा घरमै सुत्केरी हुने देखिएको छ । जिल्लाका सबै वडामा स्वास्थ्य संस्था नहुँदा गर्भवती घरमै प्रसूति गर्न बाध्य हुने गरेको बताइएको छ । ७२ वटा वडा रहेको रोल्पाका २२ वटा वडा अझै पनि स्वास्थ्य संस्थाविहीन छन् ।

    महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविकाको विशेष परिचालन गरी शतप्रतिशत प्रसूतिलाई संस्थागत गर्ने गरी पहल थालेको जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय रोल्पाका जिल्ला जनस्वास्थ्य प्रमुख डा। सुशील आचार्यले जानकारी दिए ।

    जटिल प्रसूतिका लागि जिल्लामा शल्यक्रिया सेवासमेत सञ्चालन गरिएको छ । जटिल प्रसूति सेवा लिनेको सङ्ख्यासमेत बढ्न थालेको छ । अघिल्लो आर्थिक वर्षमा ४१ जटिल प्रसूति सेवा लिएकामा चालू आर्थिक वर्षको मङ्सिर मसान्तसम्म यो सङ्ख्या २० पुगेको जिल्ला जनस्वास्थ्य प्रमुख डा। आचार्यले जानकारी दिए ।

    जटिल प्रसूतिको शल्यक्रिया गरेका सुत्केरी महिलालाई अनुकूल हुने कोठाको अभाव रहेका कारण केही समस्या देखिने गरेको बताइन्छ । ‘एकैपटक धेरै शल्यक्रिया गर्नुपर्दा समस्या आउने गरे पनि आन्तरिक स्रोत परिचालन गरेर व्यवस्थापन गरेका छौँ’, डा। आचार्यले भने ।

    ‘आमाका लागि खासै समस्या नभए पनि एसएनसियु स्थापना नहुँदा नवजात शिशुलाई असामान्य अवस्था आए उपचार गर्न समस्या हुने गरेको छ’डा।आचार्यले भने ।’एसएनसियु स्थापनाको पहल गरिरहेका छौँ”, डा। आचार्यले भने । ‘केही पूर्वाधार थप तथा एसएनसियुको स्थापना भए जिल्ला अस्पतालबाटै जटिल प्रसूतिको सबै काम हुन्छ’, डा। आचार्यले भने ।

    जिल्लामा प्रोटोकलअनुसार आर्थिक वर्ष २०७४र७५ मा चारपटक गर्भवती जाँच गर्ने गर्भवतीको सङ्ख्या ४८ प्रतिशत रहेको जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय रोल्पाले जनाएको छ ।

    आर्थिक वर्ष २०७३र७४ मा यो सङ्ख्या ४४ प्रतिशत मात्र रहेको थियो । गर्भवती भएको कुनै पनि समयमा स्वास्थ्य संस्थामा भेट गर्ने गर्भवतीको सङ्ख्या भने शतप्रतिशत रहेको छ । अघिल्लो आर्थिक वर्षमा यो सङ्ख्या ९० प्रतिशत थियो ।रासस

  • रामबहादुर बमजन को हुन् र उनी बारम्बार आरोपमा किन फस्छन्

    रामबहादुर बमजन को हुन् र उनी बारम्बार आरोपमा किन फस्छन्

    काठमाण्डौं । पुष–१३, मध्य तराईको बाराको एकान्त बनमा एक ठूलो पीपलको बोट मुनि ध्यान गरिरहेका कलिला रामबहादुर बमजनले सन् २००५ मा एकाएक चर्चा बटुले। १६ वर्षीय बमजनले बारास्थित एक जङ्गलमा ध्यान गर्न सुरु गरेका थिए।

    सेतो रङको पातलो कपडा लगा�

  • मिस्टर वर्ल्ड बडिबिल्डर महेश्वर महर्जन : ‘मिस्टर युनिभर्समा जान मन छ, तर पैसा छैन’

    मिस्टर वर्ल्ड बडिबिल्डर महेश्वर महर्जन : ‘मिस्टर युनिभर्समा जान मन छ, तर पैसा छैन’

    काठमाण्डौं । पुष–१३, थाइल्याण्डमा सम्पन्न शारीरिक सुगठनमा विश्व स्तरको प्रतिर्स्पधामा स्वर्ण पदक जीतेर जुन व्यक्तिले नेपालीलाई गौरव गर्ने एउटा अवसर दिलाए आज उनै व्यक्तिको मुटुमा एउटा पीडा लुकेको छ।

    बीबीसी नेपाली सेवासँगको कुराकानीमा शारीरिक सुगठनका खेलाडी महेश्वर महर्जनले भने, ‘मिस्टर वर्ल्डमा सकि नसकि खर्च गरें। मिस्टर युनिभर्समा जाने मन छ। शारीरिक रुपमा तयारी गर्न सक्छु पनि। तर आर्थिक रुपमा कमजोर छु।’

    दुई दशकभन्दा बढी शारीरिक सुगठनमा सक्रिय रहेर बिभिन्न पदक जीतेका महेश्वर महर्जनले हालै विश्वस्तरको प्रतिस्पर्धामा स्वर्ण पदक हासिल गरेपनि उनी आर्थिक अभावका बीचपनि तत्काल विश्राम लिने पक्षमा छैनन्।

    उनले नयाँ लक्ष्य लिइसकेका छन् २०२०मा मिस्टर युनिभर्समा प्रतिस्पर्धा गर्ने, नेपाललाई अर्को स्वर्ण पदक दिलाउने। तर उक्त सपना साकार पार्न उनका सामु मुख्य चिन्ताको विषय बनेको छ तयारीका लागि चाहिने खर्च कसरी जुटाउने।

    प्रतिस्पर्धा
    मिस्टर वर्ल्ड अन्तर्गत ५५ केजीदेखि १०० केजीसम्मका विभिन्न तौल समूहमा विजेता खेलाडीबीच हुने प्रतिस्पर्धामा अब्बल ठहरिने खेलाडीलाई मिस्टर युनिभर्स घोषित गरिन्छ। जुन शारीरिक सुगठनमा सबैभन्दा ठूलो प्रतिस्पर्धा मानिन्छ।

    विश्व शारीरिक सुगठन तथा फिजिक स्पोर्ट्स च्याम्पियनशीपमा विश्वविजेता बनेपनि राज्यस्तर वा उक्त खेल सम्बद्ध निकायबाट आवश्यक सहयोग हुनेमा उनी विश्वस्त देखिदैनन्।

    ‘राज्यले हेरेमा (सहयोग गरेमा) मिस्टर युनिभर्समा सहभागि हुन्छु, हेरौं केही हुन्छ कि,’ उनले थपे।

    तुलनात्मक रुपमा महँगो खेल मानिने ‘बडिविल्डिङ्ग’ अर्थात् शारीरिक सुगठनमा महर्जन ‘फिट’ अर्थात् तन्दुरुस्त देखिने हेतुले सन् १९९७मा व्यायामशाला पुगेका थिए।

    काठमाण्डूको ढोकाटोलमा जन्मेहुर्केका महर्जन आफ्ना साथीहरु तथा प्रशिक्षकहरुको सुझावका आधारमा शारीरिक सुगठनमा व्यवसायिक रुपमा प्रवेश गरेको बताउँछन्।

    अनुभव
    सुरुवात देखिनै पौष्टिक आहार, व्यायामका लागि चाहिने शुल्क र अतिरिक्त खर्चको चाँजोपाँजो मिलाउन हम्मेहम्मे परेको उनको अनुभव छ।

    पछिल्लो प्रतिस्पर्धाको पूर्वतयारीमा समेत आर्थिक अभावले नै निकै सतायो उनलाई।

    नी भन्छन्, ‘कम्तीमा ६ महिना पूर्ण रुपमा तयारीमा लाग्नुपर्ने थियो। तर के गर्नु। आफै कमाएर खर्च गर्नुपर्छ। दुई महिना पूर्ण रुपमा सक्रिय भएँ। त्यसअघिका चार महिना प्रशिक्षकका रुपमा कार्यरत हुनुपर्यो।’

    उनका अनुसार सामान्यतया शारीरिक सुगठनमा लाग्ने खेलाडीलाई कुनै प्रतिस्पर्धामा सहभागिताका लागि तयारी गर्दा हाल मासिक ७०(८० हजार रुपैयाँ जति लाग्छ।

    ‘तर म जस्तो खेलाडी तथा प्रशिक्षकले मासिक रुपमा ३०-४० हजार रुपैयाँ मात्र आम्दानी गर्न सक्छन्। एउटा प्रतिस्पर्धामा सहभागी हुँदा वर्षभरिको कमाइ सकिन्छ,’ महर्जनले भने।
    ‘मिस्टर वर्ल्डका लागि खेल्दा मेरै ७र८ लाख खर्च भयो। ब्याङ्क खाता खाली छ। २०१५मा भुटानमा एसियाली स्तरको खेलमा स्वर्ण जित्दापनि सरकारबाट सहयोग पाउने आशा गरेको थिए र निरासामै सिमित हुनुपर्यो।

    चिन्ता
    शारीरिक सुगठनमा युवाहरूको बढ्दो आकर्षण छ तर नबुझेर आउनेहरुको संख्यापनि उल्लेख्य रहेको उनको बुझाइ छ।

    सुविधासम्पन्न व्यायामशालाहरु प्रशस्त खुलेपनि सबैमा राम्रा प्रशिक्षक नभएकोले खेलाडीहरु तन्दुरुस्त बन्न नसक्ने र अनेकन शारीरिक समस्याबाट समेत गुज्रिन पर्नसक्ने उनको चिन्ता छ।

    ‘प्रशस्त पैसा हुनेहरु ‘फिट’ हुनका लागि मात्र व्यायामशाला धाउने हुनाले व्यवसायीक रुपमा शारीरिक सुगठनमा लाग्नेहरु, कम वा मध्यम आय भएका नै हुन्छन्। ‍त्यसैले यस खेलमा राज्यले लगानी नगरी अघि बढ्न कठिन छ,’ उनले भने।

    तयारी र लगानीका हिसाबले नेपालजस्तो मुलुकलाई अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा प्रतिस्पर्धा गर्न निकै कठिन भएको उनको अनुभव छ।

    आँसु
    उनको भनाइमा विश्वस्तरका खेलाडीको तुलनामा हामी निकै पछाडि भएपनि राम्रो अवसर पाए नेपाली खेलाडी खाली हात फर्कनु पर्दैन। ‘मैले प्रतिस्पर्धामा सहभागी हुँदा मसँग खुसी साट्ने तथा मनोबल बढाउने दुईजना मात्रै थिए। त्यसैले स्वर्ण जित्दा मेरो मन थामिएन र आँसु झर्‍यो,’ उनले सम्झे।

    राज्यबाट यस खेलमा आवश्यक लगानी नहुनु, आर्थिक अभाव र शारीरिक सुगठनसम्बन्धी संघसंस्थाहरु विभाजित हुनाले पनि कतिपय खेलाडीहरुले यसमा भविष्य खोज्न नसकेको उनले बताए।

    ‘विश्वका ५८ राष्ट्रका सहभागी भएको पछिल्लो प्रतिस्पर्धामा मैले ७५ किलो तौल समूहमा स्वर्ण पदक आफूले व्यक्तिगत लगानी र प्रयासमा जीतेपनि, अब हामीजस्ता खेलाडीलाई राज्यले केही राम्रो वातावरण बनाइदिनुपर्छ,’ उनको माग छ।बीबीसी नेपालीबाट साभार

  • विद्यालय निर्माणका लागि जापानी सहयोग

    विद्यालय निर्माणका लागि जापानी सहयोग

    काठमाण्डौं । पुष–१३, धनुषा जिल्लाको नगराइन नगरपालिका–६ लग्मास्थित वासुदेव राष्ट्रिय प्राविको भवन निर्माणका लागि जापान सरकारले रु ९० लाख ५० हजार सहयोग उपलब्ध गराउने भएको छ ।

    विद्यालयको भवन निर्माणका लागि रकम उपलब्ध गराउने सम्बन्धमा नेपालस्थित जापानी दूतावासमा बिहीबार आयोजित कार्यक्रममा नेपालका लागि जापानी राजदूत मासामिची साइगो र विकास फाउण्डेशनका अध्यक्ष श्यामसुन्दर चौधरीले हस्ताक्षर गरे ।

    जापान सरकारको जनस्तरीय आयोजना तथा मानवीय सुरक्षा अनुदान सहयोग कार्यक्रमअन्तर्गत सो सहयोग गरिएको दूतावासले जनाएको छ ।

    हस्ताक्षर कार्यक्रममा सहभागी नेपाली काङ्ग्रेसका उपसभापति विमलेन्द्र निधिले नेपालको शिक्षा, सडकलगायत विकास निर्माणका क्षेत्रमा जापान सरकारको सहयोगको प्रशंसा गर्दै यस्ता कामले नेपाल र जापानबीचको सम्बन्ध थप सुदृढ हुने विश्वास व्यक्त गरे ।

    राजदूत साइगोले भवन निर्माणपछि गुणस्तरीय शिक्षामा मद्दत पुग्ने उल्लेख गरे । चारसय पच्चिस विद्यार्थी अध्ययनरत सो विद्यालयमा एउटै कक्षामा १२० सम्म विद्यार्थी बसेर कष्टका साथ अध्ययन गर्दै आएकाले भवन निर्माणका लागि पहल गरिएको अध्यक्ष चौधरीले जानकारी दिए ।रासस