काठमाडौँ । असोज ८, नेपाली कांग्रेसले १५ औं महाधिवेशनको लोगो र नारा सार्वजनिक गरेको छ । कांग्रेसले बिहीबार फेसबुकमार्फत महाधिवेशनको लोगो र नारा सार्वजनिक गरेको हो ।
कांग्रेसले महाधिवेशनका लागि ‘परम्पराको सम्मान, परिवर्तनको संकल्प, समुन्नत नेपालका लागि सबल कांग्रेस अबको विकल्प’ भन्ने नारा तय गरेको छ ।
कांग्रेसले १६–१९ असोजमा केन्द्रीय महाधिवेशनको मिति निर्धारण गरेको छ । महाधिवेशनअन्तर्गत १० असोजमा प्रदेशसभा र प्रतिनिधिसभा क्षेत्रीय अधिवेशन गर्दैछ ।
काठमाडौँ । असोज ८, एमालेले पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीलाई पार्टीको वरिष्ठ नेता बनाउने भएको छ ।
पार्टी सचिवालयको आजको बैठकले भण्डारीले वरिष्ठ नेता बनाउने निर्णय गरेको हो । जारी केन्द्रीय कमिटीको बैठकले उनको नाम अनुमोदन गर्ने छ ।
एमालेले गत फागुनको चुनावमा हारेपछि पार्टीभित्र समीक्षा गर्दै जेठमा सदस्यता खुलाउने निर्णय गरेको थियो ।
त्यो अघि एमालेले राष्ट्रपति भएर देशको अभिभावकत्व गरिरहेको व्यक्ति पार्टी राजनीतिमा आउन नमिल्ने तर्क गर्दै भण्डारीको सदस्यता रोकेको थियो ।
सात वर्ष भन्दा बढी राष्ट्रपति भएर बाहिरिएकी भण्डारी पुनस् पार्टी राजनीतिमै आउन चाहेकी थिइन् । तर पार्टीभित्रको शक्ति सन्तुलनमा उनको निर्णायक भूमिका हुने देखिएपछि अध्यक्ष केपी शर्मा ओली लगायतका नेताहरूले उनको पुनस् राजनीतिक सक्रियतालाई रोकेका थिए ।
पार्टीभित्रको सन्तुलनमा पुनस् बिग्रिएपछि अध्यक्ष ओली भण्डारीलाई पार्टीमा सक्रिय हुने बाटो खोल्न तयार भएका हुन् ।
भण्डारीले गत ११ औं महाधिवेशन अघि नै पार्टीमा सक्रिय भएर नेतृत्वमा आउने योजना बनाएकी थिइन् । तर सदस्यता नै नभएपछि भण्डारी सक्रिय हुन पाइनन् । अब अहिले एमालेले गर्ने निर्णयले उनलाई पार्टीमा सक्रिय हुन सहज बनाएको छ । भण्डारी यसअघि एमालेको उपाध्यक्ष भइसकेकी व्यक्ति हुन् ।
काठमाडौँ । असोज ८, बंगालको खाडीमा विकसित भएको गहिरो न्यूनचापीय प्रणाली (डिप डिप्रेसन) आगामी २४ घण्टापछि क्रमशः कमजोर बन्दै जाने भएको छ। यद्यपि यसको प्रभावका कारण आगामी तीन दिनसम्म नेपालका अधिकांश भू–भागमा भारीदेखि धेरै भारी वर्षा तथा उच्च हिमाली क्षेत्रमा भारी हिमपातको सम्भावना कायमै रहेको मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएको छ।
बाढी, पहिरो तथा डुबानको जोखिम उच्च रहेकाले मौसमविदहरूले सर्वसाधारणलाई उच्च सतर्कता अपनाउन र जोखिमयुक्त क्षेत्रमा सकेसम्म रातिको समयमा यात्रा नगर्न सुझाएका छन्। गएरातिदेखि नै देशका धेरै ठाउँमा वर्षा भइरहेको र आज यसको मात्रा तथा क्षेत्र अझै विस्तार हुने मौसमविद डेभिड ढकालले जानकारी दिएका छन्।
महाशाखाका अनुसार भारतको विशाखापट्टनम र गोपालपुरबीचबाट उत्तर आन्ध्र प्रदेश तथा दक्षिण ओडिशाको तट पार गरिसकेको यो प्रणाली उत्तर–उत्तरपश्चिमतर्फ सर्दै कमजोर हुने क्रममा छ। तर, यसको अवशिष्ट प्रभावले नेपालमा भने आगामी आइतबारसम्म उल्लेखनीय मौसमी उथलपुथल ल्याउने देखिएको छ।
पाँचदिने जोखिम नक्सा : शुक्रबार र शनिबार २० जिल्लामा ‘रेड अलर्ट’
महाशाखाले सार्वजनिक गरेको पाँचदिने जोखिम नक्साअनुसार असोज ८ देखि १० गतेसम्म मुलुकका विभिन्न क्षेत्रमा उच्च जोखिमको अवस्था रहनेछ।
आज (असोज ८, बिहीबार) कोशी, बागमती, गण्डकी तथा लुम्बिनी प्रदेशका पूर्वी पहाडी जिल्लाहरूमा जोखिमको संकेतस्वरूप ‘सुन्तला’ (अरेन्ज) रङ दिइएको छ, जसको अर्थ सम्भावित विपद्बाट जनधनको क्षति हुन नदिन सतर्क रहनुपर्ने हुन्छ। यस्तै कोशी, मधेश, बागमती, गण्डकी, लुम्बिनीका तराई भू–भाग र कर्णालीका केही जिल्लालाई मौसमी अवस्थाबारे अपडेट रहन भन्दै ‘पहेँलो’ रङमा राखिएको छ।
भोलि असोज ९ गते (शुक्रबार) जोखिम थप बढ्ने चेतावनी दिइएको छ। शुक्रबार कोशी, बागमती र गण्डकीका उच्च हिमाली भेगका ११ जिल्ला— ताप्लेजुङ, संखुवासभा, सोलुखुम्बु, रामेछाप, दोलखा, सिन्धुपाल्चोक, रसुवा, धादिङ, गोरखा, मनाङ र मुस्ताङलाई आपत्कालीन प्रतिकार्य आवश्यक पर्ने ‘रातो’ (रेड) रङको सूचीमा राखिएको छ। तराईका झापा, मोरङ, सुनसरी र मधेशका आठवटै जिल्ला तथा सुदूरपश्चिमका पाँच जिल्ला (कैलाली, कञ्चनपुर, डोटी, डडेलधुरा र बैतडी) पहेँलो सूचीमा छन् भने बाँकी अन्य जिल्लालाई सुन्तला रङ दिएर सतर्क रहन सुझाइएको छ।
शनिबार (असोज १०) भने वर्षाको मुख्य जोखिम मुलुकको पश्चिमी भेगतर्फ केन्द्रित हुनेछ। सो दिन कर्णाली र सुदूरपश्चिमका ९ हिमाली तथा पहाडी जिल्ला— डोल्पा, जाजरकोट, जुम्ला, मुगु, कालिकोट, बाजुरा, बझाङ, हुम्ला र दार्चुलामा ‘रेड अलर्ट’ जारी गरिएको छ।
यस्तै गण्डकी, लुम्बिनी, कर्णाली र सुदूरपश्चिमका २७ जिल्ला (लमजुङ, कास्की, स्याङ्जा, पर्वत, बागलुङ, म्याग्दी, पाल्पा, नवलपरासी पश्चिम, रुपन्देही, कपिलवस्तु, अर्घाखाँची, गुल्मी, प्युठान, दाङ, रोल्पा, रुकुम पूर्व, रुकुम पश्चिम, बाँके, बर्दिया, सल्यान, सुर्खेत, दैलेख, कैलाली, कञ्चनपुर, अछाम, डोटी, डडेलधुरा र बैतडी) लाई सुन्तला सूचीमा राखेर सतर्क रहन आग्रह गरिएको छ।
आइतबारदेखि मौसममा सुधार आउने
लगातार तीन दिनको प्रतिकूलतापछि असोज ११ गते (आइतबार) देखि भने पानी पर्ने क्रम घट्दै जाने महाशाखाको प्रक्षेपण छ। आइतबार बागमती प्रदेशभन्दा पश्चिमका सबै जिल्ला पहेँलो सूचीमा झर्नेछन् भने कोशी, मधेश र बागमतीका जिल्लाहरूलाई जोखिममुक्त सामान्य अवस्था जनाउने ‘हरियो’ रङमा राखिएको छ।
यातायात अवरुद्ध हुन सक्ने, पदयात्रीलाई विशेष चेतावनी
महाशाखाले जारी गरेको विशेष बुलेटिनमा अविरल वर्षाका कारण भू–क्षय, पहिरो, बाढी तथा गेग्रान बहावको तीव्र जोखिम औंल्याइएको छ। शहरी तथा तराई क्षेत्रहरूमा डुबान हुन सक्ने र नदी-खोलामा बहाव बढ्दा सडक तथा हवाई यातायात, कृषि, दैनिक जनजीवन र विकास निर्माण प्रभावित हुने सम्भावना छ।
यसैगरी, हिमाली भेगमा भारी हिमपात हुन सक्ने भएकाले पर्वतारोही, पदयात्री तथा हिमाली क्षेत्रमा बसोबास गर्नेहरूलाई उच्च सतर्कता अपनाउन भनिएको छ। मौसम प्रणालीको निरन्तर अनुगमन गरिरहेको जनाउँदै महाशाखाले जारी हुने पछिल्ला मौसमी सूचनाहरूमा निरन्तर अद्यावधिक रहन सबैलाई अनुरोध गरेको छ।
काठमाडौँ । असोज ८, परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालले जलवायुजन्य विपद्बाट प्रभावित नेपालमा पुनः स्थापना र पुनर्निर्माणका लागि दीर्घकालीन अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग आवश्यक रहेको बताएका छन् ।
संयुक्त राष्ट्रसंघको ८१औँ महासभाका अवसरमा आयोजित जी—७ विकासमन्त्रीस्तरीय बैठकमा नेपालको पछिल्लो जलवायुजन्य विपद्को अवस्थाबारे सम्बोधन गर्दै उनले पुनः स्थापना, जलवायु वित्त, विपद् पूर्व तयारी, बहुपक्षीय वित्तीय सहयोग तथा हिमाली क्षेत्रका विषयमा जी—७ को सहयोग र सहकार्यका लागि आग्रह गरे ।
बैठकमा नेपालका तर्फबाट सम्बोधन गर्दै मन्त्री खनालले जलवायु विपद्को कठिन परिस्थितिमा नेपालप्रति ऐक्यबद्धता र सहयोग व्यक्त गर्ने जी—७ सदस्य राष्ट्र तथा अन्य मित्रराष्ट्रहरूप्रति नेपाल सरकार र नेपाली जनताका तर्फबाट आभार व्यक्त गरे ।
‘नेपालले जलवायु परिवर्तन, दिगो विकास, उत्थानशीलता र विपद् जोखिम न्यूनीकरणका क्षेत्रमा अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य अघि बढाउन जी–७ ले निर्वाह गर्दै आएको नेतृत्वको उच्च कदर गर्दछ,’ उनले भने । उनले बैठक आयोजना गरेकोमा जी—७ को अध्यक्ष फ्रान्सलाई समेत धन्यवाद व्यक्त गरे ।
उनले हालैको जलवायुजन्य विपद्ले नेपालमा पु¥याएको मानवीय तथा भौतिक क्षति अत्यन्त ठुलो रहेको बताए । मन्त्री खनालले बाढीका कारण घर, सडक, पुल, विद्यालय, स्वास्थ्य संस्था तथा जलविद्युत् पूर्वाधारमा क्षति पुग्नुका साथै जनजीवन र अत्यावश्यक सेवासमेत प्रभावित भएको बताए ।
प्रारम्भिक आकलनअनुसार पुनः स्थापना तथा पुनर्निर्माणका लागि ५ अर्ब अमेरिकी डलरभन्दा बढी आवश्यक पर्ने उनले जानकारी दिए । विपद्को वैज्ञानिक अध्ययन अझै जारी रहेको उल्लेख गर्दै उनले तीव्र रूपमा तातिँदै गएको हिमाली वातावरणमा बरफ, चट्टान, पानी र अस्थिर भू—बनोटबीचको जटिल अन्तरक्रियाका कारण विपद् उत्पन्न भएको प्रारम्भिक अध्ययनले देखाएको बताए ।
सरकारले जलवायु परिवर्तनसहित भौगर्भिक, हिमनदीजन्य तथा जल विज्ञानसम्बन्धी कारणको अध्ययन गर्न विशेषज्ञ समिति गठन गरेको उनले जानकारी दिए ।
पुनः स्थापना तथा पुनर्निर्माणका लागि नेपालका पाँच प्रमुख अपेक्षा प्रस्तुत गर्दै मन्त्री खनालले पहिलो प्राथमिकताका रूपमा पुनः स्थापनाका लागि साझेदारी आवश्यक रहेको बताए । मानवीय सहायतामा मित्रराष्ट्रहरूबाट प्राप्त सहयोग र सद्भावप्रति आभार व्यक्त गर्दै उनले दीर्घकालीन पुनः स्थापना र पुनर्निर्माणका लागि अनुदान तथा सहुलियतपूर्ण वित्तीय स्रोतसहित समन्वित अन्तर्राष्ट्रिय प्रयास आवश्यक रहेको बताए ।
दोस्रो प्राथमिकताका रूपमा जलवायु वित्तमा पहुँच सहज बनाउन आग्रह गर्दै मन्त्री खनालले अनुकूलन तथा हानि–नोक्सानीसम्बन्धी वित्त विकासशील तथा जलवायु जोखिममा रहेका मुलुकका लागि छिटो, सरल र सहज रूपमा उपलब्ध हुनुपर्ने धारणा व्यक्त गरे । नेपालले हानि तथा क्षति कोषसम्बन्धी वित्तीय व्यवस्थाका लागि अनुरोध गरिसकेको र सकारात्मक प्रतिक्रियाको प्रतीक्षामा रहेको उनले जानकारी दिए ।
काठमाडौँ । असोज ८, देशभर भारी वर्षाको सम्भावनासँगै निम्तिन सक्ने प्राकृतिक विपद्को जोखिमलाई मध्यनजर गर्दै विराटनगर र पोखरा महानगरपालिकाले आ–आफ्ना क्षेत्रभित्रका विद्यालयहरूमा दुई दिन बिदा दिने निर्णय गरेका छन्। सम्भावित बाढी, पहिरो र डुबानबाट बालबालिकालाई सुरक्षित राख्न पूर्वसावधानीस्वरूप दुवै महानगरले असोज ८ र ९ गते (आज र भोलि) पठनपाठन बन्द गरेका हुन्।
विराटनगर महानगरपालिकाको शैक्षिक प्रशासन महाशाखाका अनुसार जल तथा मौसम विज्ञान विभागले असोज ८ देखि ११ गतेसम्म देशका विभिन्न भागमा भारीदेखि अति भारी वर्षाको प्रक्षेपण गरेकाले विद्यालय बन्द गर्ने निर्णय लिइएको हो। वर्षाका कारण नदीनालामा पानीको सतह बढ्ने, बस्ती र सडक डुबानमा पर्ने तथा आवागमन अवरुद्ध हुने जोखिम रहेकाले विद्यार्थी र सर्वसाधारणको सुरक्षालाई प्राथमिकता दिइएको महानगरले स्पष्ट पारेको छ। यसका साथै बाढी वा डुबानको विपद् आइपरेमा सुरक्षित विद्यालय भवनहरूलाई अस्थायी आश्रयस्थलका रूपमा प्रयोग गर्न सकिने गरी तयारी अवस्थामा राख्न पनि विराटनगर महानगरले विद्यालय प्रशासनहरूलाई आग्रह गरेको छ।
उता पोखरा महानगरपालिकाले पनि मौसममा आएको अचानक फेरबदल र सम्भावित विपद्लाई ध्यानमा राख्दै नगर क्षेत्रभित्रका सम्पूर्ण सामुदायिक तथा संस्थागत विद्यालयहरूमा दुई दिन स्थानीय बिदा दिएको छ। पोखराका मेयर धनराज आचार्यले बाढी, पहिरो र अतिवृष्टिको उच्च जोखिम रहेकाले विद्यालय बन्द गरिएको जानकारी दिएका छन्। उनका अनुसार अहिले दिइएको यो दुई दिनको बिदालाई पछि आउने अन्य सार्वजनिक बिदासँग समायोजन गरिनेछ। मेयर आचार्यले नगरवासी, शिक्षक, अभिभावक र विद्यार्थीहरूलाई उच्च सतर्कता अपनाउँदै सुरक्षित स्थानमा रहन अपिलसमेत गरेका छन्।
मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले विशेषगरी गण्डकी र लुम्बिनी प्रदेशलगायत देशभरका विभिन्न भू-भागमा भारी वर्षाको सम्भावना औंल्याएको छ। नदी तटीय क्षेत्र र भिरालो जमिन आसपासका बासिन्दालाई विशेष सावधानी अपनाउन अनुरोध गरिएको छ।
काठमाडौँ । असोज ८, बंगालको खाडीमा विकसित भएको न्यूनचापीय प्रणालीको प्रभावका कारण काठमाडौँ उपत्यकासहित देशका अधिकांश भू-भागमा वर्षा भइरहेको छ। मौसमविदहरूका अनुसार आजदेखि पानी पर्ने क्षेत्र र यसको मात्रा झन् बढ्दै जाने देखिएको छ।
नेपाल मौसम विज्ञान विभागको तथ्यांक अनुसार पछिल्लो १२ घण्टामा सबैभन्दा धेरै वर्षा लुम्बिनी प्रदेशका पाल्पा र कपिलवस्तु जिल्लामा रेकर्ड भएको छ। विभागको मापन अनुसार पाल्पाको बल्ड्याङगढी केन्द्रमा १२८.६ मिलिमिटर वर्षा भएको छ। यस्तै कपिलवस्तुको भगवानपुरमा १२२ मिलिमिटर र शिवराज नगरपालिकास्थित मैनार वर्षामापन केन्द्रमा ११७ मिलिमिटर वर्षा मापन गरिएको छ। यसबाहेक गण्डकी प्रदेशका तनहुँ, कास्की, स्याङ्जा तथा आसपासका क्षेत्रहरूमा पनि वर्षा भइरहेको छ।
मौसम पूर्वानुमान महाशाखाका अनुसार यो प्रणालीका कारण देशभर वर्षाको सम्भावना रहे पनि यसको मुख्य प्रभाव लुम्बिनी र गण्डकी प्रदेशका जिल्लाहरूमा बढी देखिनेछ। यद्यपि पूर्वदेखि पश्चिम र हिमालदेखि तराईसम्मै मौसमी प्रतिकूलता देखिने भएकाले सबै क्षेत्रमा सतर्कता आवश्यक रहेको मौसमविदहरूले बताएका छन्।
महाशाखाका अनुसार आजदेखि वर्षाको क्रम थप तीव्र बन्नेछ भने केही स्थानमा भारीदेखि अति भारी वर्षाको पूर्वानुमान गरिएको छ। आज कोशी, बागमती र गण्डकी प्रदेशका थोरै ठाउँमा तथा मधेश र लुम्बिनी प्रदेशका एक-दुई स्थानमा भारी वर्षा हुनसक्नेछ। यसैगरी कोशी र बागमती प्रदेशका पहाडी भेगका एक-दुई ठाउँमा पनि भारी वर्षाको आकलन गरिएको छ। वर्षासँगै मधेश र कोशी प्रदेशका तराई भेगका थोरै ठाउँमा हावाहुरी चल्ने सम्भावना छ।
यो मौसमी प्रणालीका कारण आउँदो आइतबारसम्म देशका धेरैजसो ठाउँमा ठूलो पानी पर्ने प्रक्षेपण गरिएको छ। जसका कारण जोखिमयुक्त क्षेत्रहरूमा पहिरो जानसक्ने र खोला तथा नदीहरूमा बाढी आउने जोखिम उच्च रहेको छ। बाढी-पहिरोका कारण सडक तथा हवाई यातायात प्रभावित हुनसक्ने भएकाले सम्भावित विपद् र क्षतिबाट बच्न आवश्यक पूर्वसावधानी अपनाउन महाशाखाले सबैमा आग्रह गरेको छ।